Je kent het vast wel: dat gevoel van onbehagen, van irritatie op je huid na lang zitten of liggen. Meestal is het onschuldig, maar soms kan het een teken zijn van iets serieuzers: decubitus, ook wel bekend als doorligwonden of drukplekken. Decubitus, een woord dat je misschien niet direct kent, maar de aandoening erachter is iets waar veel mensen mee te maken krijgen, direct of indirect.
Wat is Decubitus?
Stel je voor: je ligt al een tijdje in dezelfde houding. Er komt druk op bepaalde plekken van je lichaam, bijvoorbeeld je hielen, je stuitje of je heupen. Die druk knijpt de bloedvaten samen, waardoor de huid en het onderliggende weefsel te weinig zuurstof krijgen. Als dit te lang duurt, kan het weefsel beschadigen en ontstaat er een decubituswond. Denk aan een kleine, rode plek die niet weggaat, of in ernstiger gevallen, een open wond.
Hoe Ontstaat Decubitus precies?
Decubitus ontstaat door een combinatie van factoren. Het is niet alleen de druk zelf, maar ook de duur van de druk, de gevoeligheid van je huid en je algehele gezondheid die een rol spelen. Enkele factoren die bijdragen aan het ontstaan van decubitus zijn: Wanneer de huid beschadigd is, is het belangrijk om op te letten op symptomen zoals bij longkanker.
Denk je dat de oorlog tussen Oekraïne en Rusland dit jaar zal eindigen?
- Langdurige druk: Denk aan langdurig liggen in bed of zitten in een rolstoel.
- Schuifkracht: Dit ontstaat bijvoorbeeld als je onderuit zakt in bed of in een stoel. De huid verschuift, terwijl de onderliggende weefsels op hun plek blijven.
- Wrijving: Denk aan het schuren van je huid tegen het beddengoed of je kleding.
- Verminderde mobiliteit: Als je je niet goed kunt bewegen, is het lastiger om de druk op je huid te verminderen.
- Slechte voeding: Een tekort aan voedingsstoffen maakt je huid kwetsbaarder.
- Incontinentie: Vochtige huid is gevoeliger voor beschadiging.
- Leeftijd: Ouderen hebben vaak een dunnere huid en een verminderde doorbloeding.
- Onderliggende aandoeningen: Diabetes, hart- en vaatziekten en neurologische aandoeningen kunnen de doorbloeding verminderen en de huid kwetsbaarder maken.
Een goede verzorging van de huid is erg belangrijk, zeker als je weet dat je risico loopt op decubitus. Daarnaast is het essentieel om de juiste materialen te gebruiken. Denk aan een goed anti decubitus matras of anti decubitus kussen. Deze hulpmiddelen verminderen de druk op de kwetsbare plekken.
De Stadia van Decubitus
Decubitus kent verschillende stadia, van een oppervlakkige roodheid tot een diepe wond die tot op het bot kan reiken. Het is belangrijk om decubitus in een vroeg stadium te herkennen, zodat je snel kunt ingrijpen. Net als bij botontkalking is preventie ook hier cruciaal.
- Stadium 1: De huid is rood, maar nog intact. De roodheid verdwijnt niet als je erop drukt.
- Stadium 2: Er is een oppervlakkige wond, zoals een blaar of een schaafwond.
- Stadium 3: De wond is dieper en bereikt het onderhuidse vetweefsel.
- Stadium 4: De wond is erg diep en kan spieren, botten en gewrichten aantasten.
Het is cruciaal om te weten dat decubitus voorkomen beter is dan genezen. Een goede preventie kan veel leed besparen. Denk hierbij aan regelmatig van houding veranderen, de huid goed verzorgen en zorgen voor een goede voeding.
Hoe Kun je Decubitus voorkomen?
Preventie is de sleutel! Je kunt zelf veel doen om decubitus te voorkomen. Hier zijn een paar tips die je kunnen helpen:
- Regelmatig van houding veranderen: Probeer minstens om de twee uur van houding te veranderen, zowel in bed als in een stoel.
- Gebruik drukverlagende materialen: Denk aan een speciaal matras, kussen of stoelkussen die de druk op je huid verminderen. Een anti decubitus zalf kan ook helpen om de huid te beschermen.
- Goede huidverzorging: Houd je huid schoon en droog. Gebruik een milde zeep en dep je huid droog in plaats van te wrijven. Smeer je huid regelmatig in met een hydraterende crème.
- Goede voeding: Eet gezond en gevarieerd om je huid sterk en gezond te houden. Zorg voor voldoende eiwitten, vitaminen en mineralen.
- Voldoende drinken: Vocht houdt je huid soepel.
- Vermijd wrijving en schuifkracht: Gebruik bijvoorbeeld een glijlaken om te voorkomen dat je huid schuurt tegen het beddengoed.
- Controleer je huid regelmatig: Kijk dagelijks je huid na, vooral op plekken waar veel druk op komt. Let op roodheid, blaren of wondjes.
Het is ook belangrijk om alert te zijn op tekenen van decubitus, vooral als je langdurig in bed ligt of in een rolstoel zit. Herken de signalen vroegtijdig om erger te voorkomen.
Behandeling van Decubitus
Als er ondanks alle preventie toch decubitus ontstaat, is het belangrijk om de juiste behandeling te starten. De behandeling is afhankelijk van het stadium van de decubituswond.
- Stadium 1: Verminder de druk op de aangedane plek. Zorg voor een goede huidverzorging en controleer de huid regelmatig.
- Stadium 2: Reinig de wond voorzichtig en dek haar af met een geschikt wondverband.
- Stadium 3 en 4: Deze wonden vereisen vaak specialistische behandeling door een arts of wondverpleegkundige. De wond moet mogelijk worden schoongemaakt, geïrrigeerd en afgedekt met speciale verbanden. Soms is een operatie nodig.
Een goede behandeling is cruciaal om de wond te laten genezen en verdere complicaties te voorkomen. Het is belangrijk om te onthouden dat de genezing van decubitus tijd kost en dat het belangrijk is om geduldig te zijn en de instructies van je arts of verpleegkundige nauwkeurig op te volgen.
Het is goed om te weten dat er veel informatie en hulpmiddelen beschikbaar zijn om je te helpen bij de preventie en behandeling van decubitus. Aarzel niet om hulp te vragen aan je arts, verpleegkundige of andere zorgverleners. Samen kun je ervoor zorgen dat je huid gezond blijft en je je comfortabel voelt.
Veelgestelde Vragen over Decubitus
Heb je nog vragen over decubitus? Hieronder vind je antwoorden op een aantal veelgestelde vragen:
Hoe weet ik of ik decubitus heb?
Let op rode plekken die niet weggaan als je erop drukt, blaren, schaafwonden of open wonden, vooral op plekken waar veel druk op komt, zoals je hielen, stuitje of heupen.
VIDEO: Doorligwonden/decubitus: preventie & Behandeling – Vraag het aan een verpleegkundige | @LevelUpRN
Kan iedereen decubitus krijgen?
Ja, maar mensen die langdurig in bed liggen, in een rolstoel zitten, een slechte doorbloeding hebben, of een kwetsbare huid hebben, lopen een groter risico.
Uitgelichte bronnen
Ontdek essentiële bronnen die we hebben verzameld over Doorligwonden (decubitus) voorkomen & behandelen | Info.
Is decubitus te genezen?
Ja, vooral als het in een vroeg stadium wordt ontdekt en behandeld. Het genezingsproces kan wel lang duren, afhankelijk van de ernst van de wond.
Wat kan ik zelf doen om decubitus te voorkomen?
Regelmatig van houding veranderen, een goede huidverzorging, voldoende drinken en gezond eten zijn erg belangrijk. Gebruik ook drukverlagende materialen, zoals een speciaal matras of kussen.
